Nieuwe (flex)woningen in Lingewaard – Hoe ga je om met weerstand en misinformatie?

Wat te doen als een opdracht voor de bouw van tijdelijke flexwoningen door weerstand en misinformatie onhaalbaar lijkt? Hoe kom je onder de last van onrust en dreigementen toch tot oplossingen waar iedereen mee akkoord kan gaan, voor nu en richting de toekomst?

Door gedurende het proces open te staan voor oplossingen die meerdere belangen tegelijk dienen, ontstond geen compromis, maar een beter plan dan waar we mee begonnen

Project: Opdracht voor nieuwe flexwoningen in Lingewaard

De Gemeenteraad Lingewaard gaf in 2023 de opdracht aan het College om samen met de corporatie Waardwonen 100 tot 150 flexwoningen te realiseren, als bijdrage aan het oplossen van het woningtekort. De urgentie was erg groot, de woningen moesten namelijk binnen een jaar worden opgeleverd om te voldoen aan de toen nog geldende Crisis- en herstelwet. Binnen een jaar is het niet gelukt, maar wel in 3 jaar van gras naar huis!

Proces, probleem en aanpak

Na een eerste zoektocht naar locaties binnen de gemeentegrenzen kwam Haalderen, een gemeenschap van 800 woningen, in beeld. Snel werd duidelijk dat de bewoners in deze gemeenschap grote weerstand hadden tegen het plan om 100 tot 150 tijdelijke sociale huurwoningen bij te bouwen. De bewoners voelden zich overvallen, hadden grote bezwaren bij tijdelijke bouw en de mensen die er volgens hen kwamen te wonen. Op dat moment was er veel ‘misinformatie’ in omloop: zo zouden er lelijke containerwoningen komen waar ex-gedetineerden en asielzoekers kwamen te wonen. De emoties liepen hoog op en het vertrouwen in de gemeente bereikte een dieptepunt. De gemeente en de betrokken woningbouwcorporatie waren hierdoor erg verrast, maar vastbesloten om dit traject tot een succes te maken en deze onrust zeer serieus te nemen. 

In iets meer dan drie jaar van gras naar woning, mét draagvlak, midden in netcongestie, juridische procedures en maatschappelijke spanning – dat is waar we trots op zijn!

De gemeente en corporatie werkten vanaf de start nauw samen, en kregen daardoor meer begrip voor elkaars belangen en bedrijfscultuur. Ze vormden gezamenlijk een integraal projectteam met verschillende disciplines vanuit hun eigen organisaties. De aanpak had twee uitgangspunten. Ten eerste een eenduidig consistent verhaal communiceren aan alle partijen om alle mis-informatie tegen te gaan. Ten tweede om iedereen actief bij het proces te betrekken door elkaars belangen te verkennen via doorvragen wat voor iedereen echt belangrijk was. De verschillende partijen waaronder ook de bewoners hadden uiteenlopende standpunten en ideeën, maar deelden ook een gezamenlijk belang: extra, betaalbare, sociale huurwoningen voor haar inwoners in een mooie groene wijk die positief bijdraagt aan de leefbaarheid in Haalderen. Daarom werd besloten om het proces op te bouwen volgens vier essenties: elkaars belangen begrijpen, samen aan vertrouwen bouwen, oplossingsrichtingen bedenken en uiteindelijk op basis daarvan beslissingen nemen. 

Vanaf de start hebben gemeente Lingewaard en Waardwonen als gelijkwaardige partners samengewerkt in één integraal projectteam. Niet tegenover elkaar, maar naast elkaar – met één verhaal en één verantwoordelijkheid.

Via een enquête, informatieavonden, gerichte werkgroepen, sessies met bewoners en eenduidige communicatie ontstond onderling begrip en vertrouwen.  De informatieavonden voor het hele dorp waren bedoeld om iedereen op hetzelfde informatieniveau te krijgen voorafgaand aan gemeenteraadsbesluiten. Gerichte werkgroepen zijn op uiteenlopende thema’s aan het werk gegaan zoals het type woning en milieu of de doelgroepen en toewijzing daarvan. De uitkomst werd op gezette tijden aan het hele projectteam teruggekoppeld. In de klankbordgroep met bewoners werd steeds de stand van zaken en specifieke thema’s besproken zoals het ruimtelijk ontwerp en het identiteitsconcept. Op deze wijze zijn gemeente, corporatie en bewoners gezamenlijk tot nieuwe oplossingen gekomen. Alle woningen in het gehele project werden duurzame permanente woningen, voor uiteenlopende doelgroepen en met een mix van betaalbare en goedkope koop en sociale huur, in plaats van alleen sociale huur. Een uitkomst die niet alleen beter aansluit bij de wensen van de gemeenschap, maar ook toekomstbestendiger is.

Bewoners en andere belanghebbenden werden trots op deze nieuwe woonwijk voor hun gemeente. Doordat er met hun input ook echt wat gebeurde, werden ze ambassadeurs van deze woonwijk. Daar waar misinformatie de kop opstak gingen bewoners elkaar nu corrigeren omdat iedereen goed betrokken en geïnformeerd was. 

Wat begon als een tijdelijke oplossing is uitgegroeid tot een duurzame, permanente woonwijk – juist omdat het plan samen met de omgeving is herijkt

MGA tips vanuit dit project

1. Laat je niet verlammen door weerstand. Luister als projectteam eerst nadrukkelijk in plaats van alleen te zenden.  Koppel bij klankborgroepen altijd terug wat er met de opgehaalde input is gedaan en leg uit waarom iets wel of niet kan. Hiermee bouw je aan vertrouwen!
   
2. Bij misinformatie helpt één gezamenlijk consistent verhaal van het projectteam dat je blijft uitdragen, zodat alle betrokkenen dezelfde informatie hebben. Maak een Q&A op de website, organiseer informatieavonden en zorg voor duidelijke contactgegevens van leden van het projectteam als mensen vragen willen stellen. 
   
3. Creëer gezamenlijk een integraal projectteam uit verschillende organisaties in plaats van een constructie met vertegenwoordigers van verschillende organisaties die elkaar af en toe zien.
   
4. Door je oprecht te verdiepen in de belangen, behoeften en zorgen van de bewoners en de betrokken partijen, bouw je met elkaar aan een oplossingspakket dat voor iedereen meerwaarde oplevert. 
   
5. Zorg voor een bestuurlijke ruggengraat en commitment. Bij grote weerstand is bestuurlijk lef onontbeerlijk. Je kunt als gezamenlijk projectteam nog zo goed je best doen, zonder bestuurlijke steun heb je geen mandaat.

Cruciaal was dat we steeds lieten zien wat er met bewonersinput gebeurde – en ook eerlijk waren als iets niet kon. Dat bouwde vertrouwen.

Meer info: https://samenlingewaard.mettstudio.nl/p/Woningbouw-Sallandstraat

Met dank aan Robbin Pennings (Gemeente Lingewaard, ten tijde van het project werkzaam bij P2) en Ries van Lith (Woningcorporatie Waardwonen).